Straat van Hormuz geeft verblijfsrecreatiesector een dreun
Op basis van het online zoekgedrag van de Nederlandse consument in de maand maart blijkt dat het maken van vakantieplannen met 14 procent is afgenomen ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar. De sterkste daling heeft betrekking op vliegreizen en vakanties met de camper. Qua bestemmingen buiten het Midden-Oosten heeft met name Zuidoost Azië last van de situatie, maar de sterkste daling vindt plaats in de Verenigde Staten. Ook de recreatiesector in Nederland zelf ontkomt niet aan de gevolgen van de energiecrisis en noteert een daling van 19 procent.
Marktdata.nl heeft de voorlopige effecten in kaart gebracht van de gevolgen van de oorlog die de VS en Israël zijn begonnen tegen Iran op de vakantieplannen van Nederlanders. Het Nederlandstalige zoekverkeer over vakanties en reizen is in Google onderzocht. Hiervoor is het online zoekverkeer van de maand maart 2026 vergeleken met dat van dezelfde maand een jaar geleden, maart 2025. Omdat de consument internet meer en meer gebruikt in de oriëntatiefase, bieden statistieken over zoekvolumes inzicht in actuele ontwikkelingen van consumentenbehoeften.
Energiecrisis
Op 28 februari vielen de VS en Israël Iran aan met een luchtcampagne. Het waren grootschalige aanvallen op militaire doelen vanuit de lucht, waarbij de Iraanse leider Ali Khamenei werd gedood. Dit is het officiële begin van de oorlog tussen Iran en VS/Israël. Iran reageert eind februari en in maart met aanvallen met raketten en drones op Israël, Amerikaanse bases en Golfstaten. Daarnaast sluit Iran de Straat van Hormuz af. Iran waarschuwt schepen en valt tankers aan en legt mijnen met als gevolg dat er ±70–100% daling in scheepvaart is in de Straat van Hormuz. Dit veroorzaakt een wereldwijde energiecrisis (±20–25% oliehandel loopt via deze zeestraat). Op 13 april kondigt de VS een zeeblokkade van Iran aan na mislukte onderhandelingen. Op het moment van het schrijven van dit artikel is het einde van de energiecrisis nog niet in zicht. De gevolgen van de oorlog in relatie tot vakantieplannen van Nederlanders is geanalyseerd op basis van cijfermateriaal ver de maand maart 2026. Zodra er nieuwe cijfers bekend zijn over april en er nieuwe ontwikkelingen zijn in het Midden-Oosten kunnen de effecten anders uitvallen.
Gevolgen voor vakanties en reizen
Er zijn meerdere gevolgen waardoor de vakantieplannen theoretisch worden beïnvloed. Reizen met eigen vervoer, zoals auto of camper wordt duurder. Benzine wordt duurder en diesel laat een nog sterkere prijsstijging zien. Daarnaast worden vliegtickets fors duurder en worden er zelfs vluchten geschrapt omdat het niet meer rendabel is of omdat er een kerosine-tekort ontstaat. Daarnaast is het luchtruim onveilig in het Midden-Oosten. Hierdoor zal men bestemmingen in deze regio, zoals Dubai, Qatar en Oman vermijden. Maar ook worden vliegroutes richting bijvoorbeeld zuidoost Azië langer en duurder omdat men om moet vliegen. De vraag is of dat de consument hierdoor meer dichtbij op vakantie gaat, dus in eigen land of in de landen om ons heen en/of dat men minder of niet op vakantie gaat als gevolg van de onrust. En wat is het effect op last-minute boekingen?
Totale zoekvolume daalt
Uit de cijfers over de maand maart 2026 ten opzichte van maart 2025 blijkt dat de Nederlandse consument via de Google zoekmachine 14 procent minder zoekt naar vakanties en reizen. Het aantal boekingen neemt zelfs met 18 procent af. Opgemerkt dient te worden dat mogelijk een deel van het zoekvolume is verschoven naar AI-tools, zoals ChatGPT, waardoor er theoretisch mogelijk minder via de Google zoekmachine wordt gezocht.
Minder vliegen en minder met de camper op pad
Welke type vervoer zag het zoekvolume het sterkst groeien of dalen in maart 2026? Onderstaand figuur toont de procentuele mutatie van het zoekvolume in maart 2026 ten opzichte van maart 2025 van de belangrijkste typen vakantievervoer.
procentuele mutatie aantal maandelijkse zoekopdrachten
We zien over de gehele linie een daling van het zoekvolume. De camper en het vliegtuig kennen de sterkste daling en wel met 30 procent. De logische gevolgen zijn hier goed zichtbaar. Diesel kent een zeer sterke prijsstijging en vliegen is al helemaal onzeker qua prijs, beschikbaarheid en zekerheid. Omdat het totale zoekvolume met 14 procent is afgenomen op het gebied van vakanties en reizen, is op vakantie met de auto gemiddeld gebleven. De grote relatieve winnaar is de trein. Weliswaar een daling van één procent, maar relatief gezien doet de trein het 13 procent beter dan het gemiddelde. De fiets hebben we niet in het overzicht meegenomen omdat een groot deel van het zoekvolume met “fiets” in de zoekopdracht niet betrekking heeft op een fietsvakantie maar op fietsen of fietsverhuur op de vakantiebestemming. Datzelfde geldt voor wandelen. Het woord “wandel” kent echter wel een stijging van één procent. Dit kan duiden op meer te voet op de plaats van bestemming doen.
Vakantieplannen voor kortere termijn
De afname van vakantieplannen heeft betrekking op alle verschillende vakantieperioden. Voor Pasen / de Paasvakantie viel de daling van 16 procent nog mee. De zomervakantie noteert een afname van 46 procent en de herfstvakantie laat een daling van 41 procent zien. De Kerstvakantie en wintersport noteren een afname van 48 procent respectievelijk 53 procent. Hieruit blijkt dat men vooral minder ver vooruit plant als gevolg van de toegenomen onzekerheid. Deze afwachtende houding is ook terug te vinden als we kijken naar de cijfers over last-minute vakanties. Het zoekvolume naar last-minute vakanties is namelijk met slechts 12 procent afgenomen, wat neerkomt op een relatieve stijging omdat de gehele markt een daling van 14 procent noteert. Hoopgevend is dat als de situatie in het Midden-Oosten stabiliseert en de energieprijzen stabiliseren of dalen, de consument wellicht weer actiever met vakantieplannen bezig gaat.
Verre (vlieg-)reizen
Als we buiten Europa kijken dan zijn er duidelijk verliezers en winnaars. Laten we beginnen met de verliezers. Het ligt voor de hand dat vakantiebestemmingen in het Midden-Oosten sterk te lijden hebben onder de huidige situatie. Je wilt er niet naar toe en je kunt er niet heen. Maar ook Azië als geheel noteert een daling van 27 procent. Opvallend is dat het zoekvolume van reizen naar China stabiel blijft. Alle andere landen in met name Zuidoost Azië worden flink geraakt door de oorlog. De sterkste dalers zijn Cambodja (-42%), Vietnam (-38%), Filipijnen (-37%), Indonesië (-25%) en Maleisië (-24%). Maar de sterkste daling zien we heel ergens anders. Door het “schrikbewind” van Donald Trump schiet hij zichzelf in zijn voet. Het zoekgedrag naar vakanties en reizen naar de Verenigde Staten is in maart met maar liefst 55 procent gedaald, wat neerkomt of meer dan een halvering. Aangezien de Verenigde Staten momenteel vrijwel wereldwijd eenzelfde houding aanneemt kan worden gesteld dat het buitenlands toerisme in de VS volledig implodeert. Op het gebied van verre (vlieg-)reizen zijn er echter ook landen die profiteren van de situatie. Zo laat Canada een groei zien van vier procent (wellicht afgehaakte VS-reizigers). Onder Nederlanders zit Curaçao ook in de lift met een groei van één procent. Als men nog ver vliegt, dan gaat men dus graag naar veilige en betrouwbare landen.
Europa
Hoe zit het dan met de landen om ons heen in Europa? Onderstaand figuur toont de procentuele mutatie van het zoekvolume in maart 2026 ten opzichte van maart 2025 van de belangrijkste Europese vakantielanden buiten Nederland.
procentuele mutatie aantal maandelijkse zoekopdrachten
Ook hier zien we over bijna de gehele linie een daling van het zoekvolume. Alleen Spanje kent een groei van drie procent. Andere landen die ook beter dan het totale gemiddelde scoren zijn Denemarken en Duitsland. Zwitserland, Italië en Oostenrijk kennen de sterkste daling.
Nederland
Profiteert Nederland zelf dan misschien wel van de verandering van vakantieplannen van de Nederlandse consument? Uit de analyse blijkt helaas dat dat men zich minder oriënteert op een vakantie in het buitenland niet automatisch resulteert in meer vakantieplannen in het eigen land. Zoekopdrachten op het gebied van vakanties in Nederland laten een daling van 19 procent zien. Ook als we naar specifieke regio’s kijken zien we globaal eenzelfde beeld. Zo laat de Veluwe als voorbeeld een daling zien van 18 procent.
